SAKARYA MEYDAN MUHAREBESİ 2’NCİ GÜN (24 AĞUSTOS 1921)

23/24 Ağustos gecesi 7’nci Yunan Tümeni POLATLI’NIN 14 km. batısındaki BEYLİKKÖPRÜ’NÜN hemen güneyine kurduğu köprüden baskınla nehri geçti. Buradaki birlikler ÇEKİRDEKSİZ güney sırtlarına kadar çekildiler.

           KARAİLYAS’ı savunan birlikler İĞCİLER sırtlarına çekildiler. Yapılan karşı taarruzla nehrin hemen doğusundaki sırtlara kadar olan bölge geri alındı. MANGAL DAĞI düşman kontrolüne geçti. Türk askerleri için moral bozucu bir gün yaşanmıştı.

Komutanlar, 23/24 Ağustos günü gece geri çekilerek Mangal Dağı’nı düşmana terk eden 5’nci Tümen Komutanı hakkında gerekeni yapma kararlığındaydılar.

Her ne kadar Grup komutanı durumu açıklayarak bir sorumlu bulunmadığını bildirdi ise de, İsmet Paşa, emir ve komutada gevşek davrandığı gerekçesiyle 5’nci Tümen Komutanı’nı görevinden aldı. Karargâhı ile cephede Alagöz köyünde bulunan Başkomutan Mustafa Kemal Paşa’nın tepkisi de şiddetli olmuştu. Aynı gün, 24 Ağustos’ta, bütün Grup Komutanlıklarına gönderdiği emirde şöyle söylüyordu:

‘’5’nci Tümen’in Mangal Dağı mevzilerini elinden çıkardığını ve koruyamadığını öğrendim. Bu olayı acemilik telakki etmekle beraber, sorumluları hakkında derhal soruşturma açılmasını emrettim. 5’nci Tümen’in bütün komutan, subay ve erlerinden, verilecek ilk emirle yıldırım gibi düşman üzerine atılmak ve onu mahvetmek suretiyle şan ve şeref kazanmalarını talep ederim… Hata eden her kim olursa olsun derhal kanuna çarpılmak için asla tereddüt edilmeyecektir. Bu emir, 5’nci Tümen’in bütün subay ve erleri toplanarak okunacaktır. Okunduğu ve tebliğ edildiği Batı Cephesi Komutanlığı aracılığı ile bana bildirilecektir…’’ Daha savaşın başlangıcında Mangal Dağı’nın kaybı, Türk tarafında büyük bir moral çöküntüsü yaratmıştı.

Bu günde 2’nci Grup, Mangal Dağı’na taarruz gücünü bulamadı ve düşmanın büyük kuşatmasını önleyen bu çok önemli kesim elden çıktı. Cephe Komutanı, ihtiyatındaki iki tümenli 1’inci Grub’u, emrine 3’üncü Kafkas ve 4’üncü Tümenleri de vererek, cepheyi doğu’ya doğru uzatmak üzere Mangal Dağı doğusuna sürdü. Emrindeki diğer iki tümeni de (23 ve 57’nci Tümenleri) bu bölgeye yanaştırdı.

           Türk Ordusu dik açı şeklini almış olan mevziinin bir ucundaki Mangal Dağı ile uğraşırken, ertesi gün diğer ucundaki Dua Tepe’nin karşısında bulunan Beylikköprü ile meşgul olmak zorunda kalmıştı. Yunan 7’nci Tümeni, 23/24 Ağustos gecesi Beylikköprü güneyinde gizlice kurduğu bir köprüden geçerek sabahın ilk aydınlığı ile beraber baskın tarzında cephesindeki 143’üncü Türk Alayı’nı taarruzla geriye atmıştı. Öğleden sonra Yunan Tümeni, topçuları dahil birliklerinin tamamı ile nehrin doğusuna geçmiş, taarruzunu daha büyük bir güçle sürdürmüştür. Beklenmeyen bu durum karşısında güneydeki asıl Türk kuvvetlerinin gerisi ve Polatlı, hassas bir duruma girmişti.