SAKARYA MEYDAN MUHAREBESİ 21’NCÜ GÜN (12 EYLÜL 1921)
YETERLİ GÜCÜMÜZ OLSAYDI YUNAN GERİ ÇEKİLİŞİNİ BÜYÜK BİR BOZGUNA DÖNÜŞTÜREBİLİRDİK
11/12 Eylül gecesi Dua Tepe bölgesindeki 15’inci Türk Tümeni’nin 7’nci Yunan Tümen birliklerine karşı giriştiği bir süngü hücumu dışında cephede fazla bir faaliyet olmamıştı. Düşmanın Sakarya gerisine çekilme gayretleri bugün belirgin bir hâl almıştır.
Yunan Küçük Asya Ordular Komutanı Papoulas yayınladığı emirde; ‘’12/13 Eylül gecesi bütün ordu Sakarya’yı geçerek bunun batısında savunma için tertiplenecektir.’’ Diyordu. Küçük Asya Ordusu Komutanı General Papoulas Mustafa Kemal’in azmi karşısında baş eğmiş, Ankara’yı ele geçirmek, Kemal Ordusu’nu kuşatıp imha etmek gibi ümitleri geride bırakmıştı. Şimdi muharebe alanını terk etmekteydi. Sakarya üzerinde bulunan üç köprüden koca Orduyu karşıya geçirecekti.
İsmet Paşa da emrini bugün saat 13.15’te yayınlamıştı: ‘’Ordunun maksadı, çekilmekte olan düşmanı Sakarya’da bozguna uğratmaktır.’’ Bunun için aşağıdaki gibi hareket olunacaktır: Mürettep Kolordu, özellikle Kartaltepe’yi işgal etmek ve Beylikköprü’ye hakim olmak üzere taarruz edecektir. Bu görev için 23’üncü Tümen kolordu emrine verilmiştir.’’ diyerek yalnız Mürettep Kolordunun taarruza geçmesini, diğer grupların ise düşmanla muharebe temasını kaybetmemek için ileriye yanaşmalarını ve birbirleriyle irtibatta bulunmalarını emretmekteydi.
Cephe Komutanlığı’nın emri yukarıdakilerden ayrı olarak. ‘’Düşmanın 12/13 Eylül gecesi bütün kuvvetiyle Sakarya batısına geçmesi ihtimali fazladır. Bu takdirde bütün ordunun derhal düşman üzerine atılması kararlaştırılmış olduğundan, bütün gruplar gece dahi düşmanla yakından temasta ve takibe hazır bulunacaklardır.’’ diyerek birliklerin uyanık kalmalarını istemekteydi.
Cephe Komutanlığı’nın emrine uyarak Mürettep Kolordu’nun öğleden sonra başlayan taarruzları başarılı oldu. Demiryolu güneyinden taarruz eden 1’inci Tümen, 7’nci Yunan Tümen birliklerinin inatçı mukavemetlerini kırarak akşam güneş batarken Kartaltepe’yi ele geçirdi. Bu tümenin güneyinden taarruza katılan 23’üncü Türk Tümeni, gece saat 21.00’e doğru Karatepe’yi işgal etti. 23’üncü Tümen’in güneyindeki 17’nci Tümen, üst üste yaptığı taarruzlara rağmen bir türlü düşmanı bulunduğu mevzilerden atamadı. Demiryolu kuzeyindeki Dua Tepe bölgesinde bulunan 15’inci Tümen, gece yansına kadar sürdürdüğü taarruzlarla ancak Çekirdeksiz köyü batısına ulaşabildi.
Yunan 2’nci Kolordu Komutanı Prens Andrew, çekiliş gecesini anılarında şöyle anlatır; ‘’Bize ayrılan bölgeyi keşif ve tetkik için yeterli zamanın olmamasından, ayrıca karanlık ve kolordu ikmal birliklerindeki düzensizlik yüzünden birlikler yollarını kaybettiler. Tümenler nehri geçince kendilerini bilinmezlik ve karanlık içinde buldular. Yol ve araba izleri bile yoktu….…O sebepten eğer düşman o gece bizi birkaç keşif kolu ile takip etmiş olsaydı, çekilmemiz kolayca bir kaçış haline dönerdi.’’ demektedir.
Cephe Komutanlığı’nın bu gece saat 23.40’da yayınladığı emir ile Yunan ordusunun bu durumundan faydalanarak durumu bozguna dönüştürmek için bütün cephe boyunca taarruzu öngörüyordu. Fakat Cephe Komutanı da sıkıntılar içinde olan Ordunun Yunan geri çekilmesini bozguna dönüştürecek imkana sahip olmadığını az çok biliyordu. Olsun en azından deneyecekti.
