SAKARYA MEYDAN MUHAREBESİ 5’NCÜ GÜN (27 AĞUSTOS 1921)

Bugün Yunan kuvvetleri bütün cephede taarruza geçerken Türk ordusunun inatçı direnişi karşısında sadece bazı küçük başarılar sağlayabildi.

            Dünkü 26 Ağustos savaşı, Türk Cephe komutanının elinde ihtiyat bırakmamıştı. Daha Sakarya savaşı başlamadan önce Yunanlıların güneyden bir kuşatma hareketine girişeceği belli olur olmaz, cephe komutanlığı hem Sakarya mevzilerindeki bir kısım kuvvetlerini güneye kaydırmış, hem de açık yanda, doğacak durumları karşılamak üzere, dört Tümenli 1’inci Grup gibi kuvvetli bir ihtiyat ayırmıştı. Ama Yunanlıların 2’nci Kolorduları ile daha da açık yandan kuşatmaya girişmeleri üzerine bu ihtiyat grubunu 25 Ağustos’ta Yunan 2’nci Kolordusu’nu karşılamak üzere savaşa sürünce elinde ihtiyat kalmamıştı.

            İsmet Paşa, 26 Ağustos aksamı Sakarya kesiminde cephede bulunan 12 Grup (11 ve 41’inci Tümenler) bu gece cephe ihtiyatı olarak Polatlı bölgesinde toplanmasını emretmiş, bu grubun cephesini Mürettep Kolordu’nun sorumluluğuna vermişti. Bu birlikler gece yürüyüşle aç susuz Anadolu Bozkırında yeni görev yerlerine yetişmeye çalışıyorlardı. Onların her geç kaldıkları zaman diliminde adım adım vatan toprağı kaybediliyordu. Çünkü 3’üncü Grup’un, bir gün içinde Çifte Tepeleri ve elinde tuttuğu Türbe Tepe’nin batı kısmını kaybetmesi, güneydeki asıl cephenin merkez kesimini kritik bir duruma sokmuştu.

Genelkurmay Başkanı Fevzi Paşa, Sakarya savaşlarının başladığı ilk günden beri hep güneydeki cephede bulunuyor ve özellikle açık kanattaki harekâtı yakından takip ediyor ve gerekli emirleri yerinde vererek savunmayı koordine etmeye çalışıyordu. Başkomutan Mustafa Kemal Paşa da, bugünü 1’nci Grup mevzilerinde Fevzi Paşa ile birlikte ilk hatlarda geçirmişti.

 5’inci Süvari Grubu’na gelince; Grup Komutanı, Cephe komutanlığının bir gün evvel, 26 Ağustos saat 21.30’da vermiş olduğu: «Düşman üstün kuvvetlerle ordu sol kanadını kuşatmak üzere taarruz ediyor. Fecirle birlikte Çeltek civarında bulunacak şekilde hareket ediniz. Yarın muharebe meydanına yetişmeniz elzemdir» şifreli telgrafını alamamıştı. Daha önceki plan gereğince grup, gece yarısından sonra yürüyüşe geçerek 08.00’de Yunan Küçük Asya Ordusu Komutanı General Papoulas ve bütün karargahı bulunduğu Uzunbey köyündeki Yunan birliğine baskın yapmıştır. Grup Komutanı Albay Fahrettin bey’in sıtmasının tutması birliğin gecikmesi baskın etkisini azaltmıştır. Türk Süvari grubu zaten ne Veliahdın ve ne de Papoulas ve karargâhının burada olduğunu bilmiyordu.

 Dört saat kadar süren taarruz sonunda 30 kişilik bir Yunan zayiatından başka bir şey elde edilememişti. Çatışmalar sürerken Veliaht ve Papoulas başta olmak üzere ordu karargâhı kaçmayı başarmıştı. Cephe Komutanlığı’nın dün geceki emri de Gruba bu sıralarda ulaşmıştı. Ve Grup Komutanı Albay Fahrettin, bir daha ele geçmez ne büyük bir fırsatı kaçırdığından habersiz, taarruzu durdurarak güneye doğru çekildi. Grup Sarayköy’de toplandıktan sonra, 120 kilometre uzaktaki cepheye katılmak üzere uykusuz ve yorgun, yola koyuldu.

Eğer Yunan Küçükasya Ordu Komutanı Papoulas burada esir alınabilseydi savaşın daha erken bitmesi kaçınılmazdı.